Je verwijdert Instagram van je telefoon, maar twee dagen later staat het er weer op. Je hebt geen honger, maar zodra je eindelijk op de bank zit gaat die zak chips toch open. Je ligt met de beste intenties vroeg in bed, maar kunt jezelf er niet van weerhouden nog even je mail te checken. Emoties verdoven doen we allemaal, en op allerlei verschillende manieren.
Betekent dat meteen dat je verslaafd bent? Zeker niet. Maar dat half uurtje scrollen of die zak chips helpen je op korte termijn kennelijk wél ergens doorheen. En precies daarom kan stoppen met emoties verdoven zo lastig zijn – ook als het gedrag op de lange termijn eigenlijk een negatieve impact heeft.
Wat is het eigenlijk, emoties verdoven?
Verdoving van emoties is een vermijdingsstrategie. In de psychologie spreken we dan ook wel van ‘vermijdingsgedrag’ of ‘vermijdende coping’. En daar hebben we allemaal mee te maken, want wie wil er niet af en toe aan een vervelend gevoel, nare gedachte, of lichamelijke of mentale spanning ontkomen?
Typische voorbeelden van emoties verdoven zijn:
- TikTok-filmpje na TikTok-filmpje kijken omdat je geen zin hebt om te doen wat je eigenlijk moet doen.
- een wijntje drinken om de stressvolle gedachten van de dag weg te drukken.
- een joint roken om gevoelens van onrust te dempen.
- jezelf ‘trakteren’ op die bak Ben & Jerry’s om geen verdriet of onzekerheid te hoeven voelen.
- een serie bingewatchen om maar even niet te hoeven dealen met wat er in het echte leven gebeurt
Telefoonverslaving en meer voorbeelden van verdovingsgedrag
Emoties verdoven kan er heel verschillend uitzien. En het hoeft ook niet direct te betekenen dat je ergens ‘verslaafd’ aan bent. Maar een gebrek aan officiële diagnose betekent niet automatisch dat er niets aan de hand is. Verdovingsgedrag kan op termijn een negatieve invloed hebben op je gezondheid, je dagelijks functioneren en zelfs je geluk.
“Het gaat er niet zozeer om hoe vaak je drinkt of scrolt, maar om de vraag of je het gedrag nog kunt stoppen of minderen als je dat wilt, en of het negatieve gevolgen heeft voor je dagelijks functioneren, je werk, je relaties of je gezondheid.”
– Niek Rosens, gz-psycholoog en oprichter van Psycholoog op Afstand
Doomscrollen uit verveling of om uit te stellen
Je pakt je telefoon om één berichtje te beantwoorden en zit twintig minuten later nog op Instagram. Of je ligt ’s avonds in bed nieuws, TikToks and Reddit-posts te bekijken, terwijl je jezelf nog zó had beloofd eindelijk een goede nacht te maken.
‘Telefoonverslaving’ is geen officiële diagnose, maar wordt inmiddels wel serieus onderzocht. De hoeveelheid schermtijd is daarbij niet eens zo van belang, maar eerder de mate van controleverlies en de gevolgen daarvan: langer scrollen dan je wilt, slaap uitstellen, verplichtingen laten liggen of onrust ervaren als je niet online kunt, bijvoorbeeld. “Het gaat dus niet om het aantal uren, maar om de problemen die het in je leven veroorzaakt,” zegt gedragswetenschapper Wouter van den Bos.[1]
Alcohol drinken om te ontspannen
Waarom drink je? Voor de gezelligheid, omdat je het lekker vindt, of om stressklachten of negatieve emoties tijdelijk te verminderen? Als je na je werk het gevoel hebt dat wijntje nódig te hebben om te kunnen relaxen is sprake van alcoholgebruik als coping. Maar omdat stoppen met drinken juist stress kan veroorzaken, kan je in een patroon terechtkomen waarin je naar alcohol blijft grijpen – ook als je dat eigenlijk niet meer wilt.[2]
Emotie-eten om verdriet weg te stoppen
Ook eten kan een manier worden om gevoelens te reguleren; we spreken dan van ‘emotie-eten’. En natuurlijk grijp je dan niet naar wortels en sla, maar naar zoete, zoute of vette snacks. Naast de lichamelijke gevolgen daarvan kun je door emotie-eten ook “mentaal vastlopen, omdat je je gevoelens steeds wegdrukt door te eten. Zo kun je bijvoorbeeld in een depressie belanden of paniekaanvallen ontwikkelen,”3 aldus psycholoog Marleen Derks, auteur van het boek Eten zonder bodem.[4]
Blowen om je hoofd uit te zetten
Misschien blow je niet overdag en functioneer je prima, maar merk je dat slapen zonder joint ineens lastig is. Of dat je cannabis steeds vaker gebruikt om spanning, gedachten of emoties af te vlakken. Dat helpt misschien tijdelijk, maar ondertussen staat je emotionele ontwikkeling stil en worden slaapproblemen niet verholpen.
Verschillende studies hebben inmiddels aangetoond dat cannabisgebruik en depressie vaak samen voorkomen. Dat wil niet zeggen dat er een oorzakelijk verband is, maar het is wel aannemelijk dat de twee elkaar in stand houden. Dan is het belangrijk de depressieve gevoelens op een andere manier aan te pakken in plaats van te verdoven met blowen.[5]
Waarom kan ik niet stoppen met scrollen?
Of waarom kan ik niet stoppen met drinken, of eten, of wat het ook is dat jij doet om gedachten en emoties te vermijden? Omdat stoppen met emoties verdoven om verschillende psychologische redenen niet eenvoudig is:
- Het levert meteen iets op. Verdovingsgedrag levert je direct een goed gevoel op en je lichaam maakt dopamine aan – een beloning! Dat zorgt ervoor dat je de volgende keer in een vergelijkbare situatie meteen weer hetzelfde wilt doen.
- Het is een automatisme. Gestrest thuiskomen van werk? Wijn. De slaap niet kunnen vatten? Telefoon. Alleen thuis met je piekergedachten? Joint. Baaldag gehad? Zak chips. Als je telkens op dezelfde manier op een trigger reageert, gaat het op een gegeven moment vanzelf. Voor je er erg in hebt, heb je Instagram al geopend.
- Stoppen haalt het oorspronkelijke probleem niet weg. Je vertoont het verdovingsgedrag natuurlijk met een reden: om iets weg te drukken. Dat ‘iets’ is er nog steeds als je stopt met scrollen, drinken of wat het dan ook is.
Stoppen met verdoven is dus maar de helft van de oplossing; je moet jezelf tegelijkertijd aanleren om op een gezonde manier met de gedachten, emoties of onrust die je wegdrukt om te gaan.
Hoe kan je succesvol stoppen met emoties verdoven?
1. Herken je trigger
Kijk niet alleen naar wát je doet, maar vooral ook naar het moment waaróp je het doet. In welke situatie of omgeving bevind je je? Wat gebeurt er vlak voor je het gedrag vertoont? Misschien is werkstress bij jou de trigger om een biertje te pakken. Of grijp je sneller naar snacks als je alleen thuis bent. Scrollen doen veel mensen uit verveling, of als ze zich alleen voelen.
2. Onderzoek wat het gedrag je oplevert
Als je weet wanneer of waarom je het gedrag vertoont, kun je jezelf gaan afvragen wat het je oplevert – “de zogenaamde ‘functie’ van het gedrag”, aldus Niek. Word je er rustiger van? Minder boos of verdrietig? Voel je je voor even beter over mezelf of minder alleen? Dat is bruikbare informatie om nieuwe oplossingen mee te zoeken.
3. Zoek naar alternatieven
Op pure wilskracht je telefoon wegleggen en naar het plafond liggen staren is niet per se de beste oplossing. Om het verdovingsgedrag te stoppen moet aandacht besteed worden aan het onderliggende probleem. Een psycholoog kan je helpen dit probleem te identificeren en andere copingmechanismen uit te proberen, bijvoorbeeld:
- sporten na werk in plaats van met een wijntje op de bank ploffen
- mediteren of stretchen voor het slapengaan in plaats van het hele internet lezen
- vrienden in het echt zien of bellen in plaats van via social media contact onderhouden
“Van verslavingen weten we dat als je niet de echte oorzaak aanpakt, er grote kans is op terugval.”[6] – gedragswetenschapper Wouter van den Bos
4. Zie terugval als informatie
Ondanks al je goede voornemens toch een avond een uur zitten doomscrollen? Dat betekent niet dat je weer terug bent bij af. “Ik zie het vooral als informatie,” zegt Niek. “Wat was de trigger en wat kunnen we daar de volgende keer anders mee doen?” Nieuwe gewoonten aanleren is geen lineair proces. Een terugval laat je juist zien welke triggers of situaties je nog onderschat.
“Uiteindelijk is het belangrijk om te leren dat je bijvoorbeeld stress, verdriet of onrust ook kunt verdragen zonder dat je die gevoelens direct hoeft te verdoven.”
– Niek Rosens
Ik kan met een telefoonverslaving toch niet naar een psycholoog?
Merk je dat je gedrag steeds minder als je eigen keuze voelt? Veel mensen balen van hun verdovingsgedrag – of dat nu een ‘telefoonverslaving’, iets te vaak te drinken of iets anders is. Zodra het gedrag jouw leven negatief beïnvloedt is het absoluut waardevol om een psycholoog om praktisch advies te vragen. Je hoeft immers geen ernstige verslaving of andere diagnose te hebben om baat te hebben bij coaching. Jouw hulpvraag is misschien simpelweg:
- Waarom drink ik iedere avond terwijl ik dat eigenlijk niet wil?
- Waarom lukt het me niet om mijn telefoon weg te leggen?
- Waarom eet ik zodra ik gestrest ben?
- Waarom heb ik wiet nodig om tot rust te komen?
- Waarom zoek ik voortdurend afleiding als ik alleen ben met mijn gedachten?
Reviews
Lees wat onze cliënten over ons schrijven op Trustpilot .
Het tijdsverschil was geen issue, er was veel flexibiliteit in het maken van een afspraak. Daarnaast vonden wij het prettig dat we geen reistijd hadden.
Ze heeft me tools gegeven die ik dagelijks toepas. Onze gesprekken hebben me echt enorm geholpen en ik merk dat ik er nog steeds veel aan heb.
Liselotte is warm, betrokken en oprecht. Bij haar voelde ik me echt veilig, gezien en gehoord, en dat is voor mij heel waardevol geweest.
Ze heeft me tools gegeven die ik dagelijks toepas.
Onze gesprekken hebben me echt enorm geholpen en ik merk dat ik er nog steeds veel aan heb.
Liselotte is warm, betrokken en oprecht. Bij haar voelde ik me echt veilig, gezien en gehoord, en dat is voor mij heel waardevol geweest.
Ik was in in ieder geval in zeer goede handen bij de ervaren Jutta. Ze had geduld, wist het op de juiste momenten licht te houden en kon soepel sturen naar het moment waarop ik aangaf: 'ik weet eigenlijk niet wat we nog meer kunnen doen'. Nu een jaar later gaat het nog steeds goed, beter zelfs. En bijna 'best'. Het verschil is zo enorm groot, dat ik mij niet langer kan voorstellen hoe het ook kon gaan. Ik vermoed dat het vooral voor mannen lastig is om met jezelf aan de slag te gaan en hulp te zoeken. Daarom denk ik dat juist zoiets als psycholoog op afstand een veilig instrument is om eerste stappen te zetten naar mentale gemoedsrust. Het kan in ieder geval geen kwaad om het eens uit te proberen. Aanrader!
Wat ik waardeerde is dat ze dat deed op een manier die bij mij paste. Ik sta open voor feedback maar kan ook behoorlijk hard zijn voor mezelf, en ze had dat goed door. Ze duwde op de juiste momenten en gaf ruimte op de momenten dat dat nodig was. Dat voelt makkelijker dan het is.
Al vroeg in de sessies begonnen we concreet te oefenen. Niet alleen praten over wat er mis ging, maar echt aan de slag met hoe ik met bepaalde situaties en gedachten om kan gaan. Dat maakte het voor mij werkbaar.
Ik ben na deze sessies niet een ander mens geworden, maar ik ken mezelf nu een stuk beter. Ik begrijp beter waarom ik reageer zoals ik reageer, en wat ik nodig heb. Een paar van die inzichten zijn dingen die ik de rest van mijn leven bij me draag.
Als je iemand zoekt die recht op je af gaat maar je niet het gevoel geeft dat je onder een microscoop ligt, dan zou ik Michelle aanraden.
Een kanttekening die ik wel wil meegeven: de sessies verliepen online, en dat was soms best lastig. Niet door Michelle, maar gewoon door het medium. Er zijn oefeningen waarbij je echt aanwezig moet zijn bij jezelf, waarbij je je ogen dichtdoet, teruggaat naar een moment uit je kindertijd en je volledig in die situatie moet plaatsen. Dat soort oefeningen vragen iets van je, en online is de drempel net even anders dan wanneer je gewoon in een ruimte zit. Het is ons gelukt, maar een beetje meer voorbereiding op wat je kunt verwachten bij dit soort online sessies had geholpen.
Wij hebben nu 1 sessie met Menso gehad en wij voelden ons gehoord en kregen goede hulp, volgende afspraak staat al gepland.
Eén week later konden we al in gesprek. Heel flexibel allemaal.
Tijdens de sessies heeft ze mij begeleid met verschillende opdrachten en inzichten die mij nu nog steeds dagelijks helpen. Wat ik vooral waardeer is dat ze niet alleen luistert naar je verhaal, maar je ook concrete tools geeft om echt verder te kunnen.
Ik kan haar dan ook zeker aanraden aan iedereen die op zoek is naar iemand die op een fijne, veilige manier naar je luistert en je helpt om stappen vooruit te zetten.
Met Liselotte heb ik fijne gesprekken kunnen hebben, ze kon zich goed inleven, waar ik toch best wel een beetje bang was van te voren. Ook heeft zij mij een paar goed handvatten meegegeven die ik goed kan gebruiken. Dus al met al beveel ik Psychollog op afstand aan!
The tools were easy to apply in daily life and made a noticeable positive difference in a relatively short time. Liselotte creates a warm and supportive environment and truly listens.
I would recommend her to anyone looking for a practical, results-focused approach to therapy.
Wat ik vooral waardeer, is dat de aanpak hier anders is dan bij lokale psychologen die ik eerder heb bezocht. In sommige landen wordt snel naar medicatie gekeken, terwijl ik liever heb dat er naar het probleem zelf wordt gekeken. Bij Psycholoog op Afstand voel ik dat er echt geluisterd wordt en dat er samen naar oplossingen wordt gezocht. Dat geeft mij een gevoel van vertrouwen en respect voor mijn persoonlijke situatie.
Voor expats zoals ik is deze dienst een uitkomst: flexibel, toegankelijk en vooral herkenbaar. Het is fijn om te weten dat ik, waar ik ook ben, altijd terechtkan bij een professional die mijn achtergrond en waarden begrijpt.
Keer op keer waren de sessies die ik heb gehad met Karlijn weer boven verwachtingen, en ik had nooit verwacht dat ik er zo snel zo veel uit zal halen en dat de therapie zo effectief zou zijn. Dit heb ik grotendeels te danken aan de bekwaamheid en inzet van Karlijn, dus hierbij nogmaals bedankt!
Laagdrempelige professionele begeleiding
Bij Psycholoog op Afstand kun je prima met zulke vragen terecht. Onze psychologen kunnen je op praktische wijze coachen, maar zijn tegelijkertijd gediplomeerd om eventuele psychische problematiek ook te herkennen en te behandelen. Dat onderscheidt ons van veel andere coachingplatforms. De voordelen van Psycholoog op Afstand zijn:
- volledig online
- gediplomeerde (gz-)psychologen met verschillende expertises
- extra aandacht voor match tussen cliënt en psycholoog
- geen doorverwijzing nodig
- geen wachtlijst
Een eerste kennismakingsgesprek is gratis en vrijblijvend. Vul onderstaand contactformulier in, dan plannen we ‘m binnen enkele dagen in.
Veelgestelde vragen over emoties verdoven
Waarom kan ik niet stoppen met scrollen?
Stoppen met doomscrollen is zo lastig omdat het vaak een manier is om verveling, spanning, stress, eenzaamheid of andere vervelende emoties te verdoven. Het is daarom noodzakelijk te onderzoeken wanneer en waarom je zo veel op je telefoon zit – en hoe je dat onderliggende probleem op een andere manier op kunt lossen.
Wat zijn ongezonde copingmechanismen?
Ongezonde copingmechanismen zijn manieren om negatieve emoties of gedachten te verdoven. Het geeft op de korte termijn verlichting, maar wordt problematisch als je geen controle meer over het gedrag ervaart en het je functioneren negatief beïnvloedt. Voorbeelden zijn: doomscrollen, alcohol drinken, emotie-eten, blowen, gamen of shoppen.
Hoe stop ik met emoties verdoven?
Begin met identificeren op welke momenten je verdovingsgedrag vertoont en welke emoties je ermee uit de weg probeert te gaan. Zoek vervolgens naar gezondere manieren om met die emoties om te gaan. Een psycholoog kan je heel goed helpen je triggers en patronen te onderzoeken en gezonder copinggedrag te ontwikkelen.
